اضلاع و متفرعات آن ، صاحب عنوانى متفرد و متشخص شد و حرفه‌اى ممتاز و محترم گشت و حكيمان و عالمان نامدارى ، كه درعين‌حال طبيبان و دارو - سازان مشهورى نيز بشمار مىآمدند ، در عرصهء هنرنمائى و شاهكارآفرينى ، قامت افراختند و با حاصل تعقل و تفكر و نتيجهء تجربت و ممارست خود ، در اين پهنه ، پيش تاختند و « رسم اوائل » ، يعنى طب هند و يونان را ، منسوخ ساختند و خود از مكتبى تازه و بلندآوازه ، در بگشودند . اگر بخواهد نام و نشان و شرح‌حال پزشكان و جراحان و داروسازان و گياه شناسان اين دوران از تمدن بزرگ ايرانى اسلامى را ، در اينجا ، بياورد و از تصنيف‌ها و تأليف‌هاى آنان شمه‌اى ، هرچند موجز ، ياد كند سخن بدرازا انجامد و ديباچهء كتاب فرع زائد بر اصل شود . تنها به اين نكته بسنده مىكند كه در ميان اين‌همه اقمار و كواكب ، كه در پهنهء فراخ آسمان طب اين عصر درخشان مىتابد ، انوار تابناك و اشعهء روح‌بخش چهار خورشيد فروزان به چشم مىخورد كه هنوز هم پس از گذشت چهارده قرن ، شرق و غرب و شمال و جنوب جهان را روشن دارد : بو على سيناى خراسانى با كتاب « قانون » و محمد بن زكرياى رازى با كتاب « الحاوى » و سيد اسمعيل جرجانى با كتاب « ذخيرهء خوارزمشاهى » و على بن - عباس اهوازى با كتاب « الكامل الصناعة الطبية الملكيه » . اغلب اين كتابها بزبانهاى زندهء جهان ترجمه گشته و تا يك قرن پيش در دانشگاه‌هاى مهم گيتى تدريس مىشده است . اما كتاب حاضر ، بنام « التنوير » مؤلف ابو منصور حسن بن على بن نوح القمرى البخارى ، كه بوسيلهء « بنياد نيكوكارى نوريانى » ، نخستين‌بار ، از روى نسخه‌اى مخطوط ، تصحيح و تنفيح شده و بطبع و نشر رسيده است و از نظر اهل دانش و ادب و هنر و عاشقان و شيفتگان آثار كهن ملى ايران‌زمين مىگذرد ، يكى از نفايس ارزندهء گنجينهء گرانبهاى مواريث فرهنگ با فر و شكوه باستانى و يكى از جمله كتابهاى ممتع طبى قديم است كه يكى از استادان لايق و